Loonindexering

België is een van de weinige landen die nog aan loonindexatie doet. Maar waarom wij wel en andere landen niet? Wat is daar zo goed/slecht aan?

Als je al een tijdje zelf voor zaken betaald en op prijzen let is het misschien al eens opgevallen dat prijzen niet jaar na jaar hetzelfde blijven. Zij hebben de trend om in de loop van de tijd te stijgen. Zo zal hetzelfde huis tien jaar geleden goedkoper op de markt hebben gestaan en zal een brood nooit zoveel gekost hebben als nu. Enkel komkommers zullen die trend misschien tegenspreken tegenwoordig, maar dat is eerder uitzonderlijk.

De waarde van wat ik in mijn portefeuille heb wordt niet bepaald door de hoeveelheid geld (10,67€ voor de moment), maar door de hoeveelheid dat ik er mee kan kopen. Dus daalt de waarde van mijn portefeuille-inhoud constant.

En zo ook uw loon. Als uw maand na maand hetzelfde cijfer op uw loonbriefje ziet daalt uw loon eigenlijk. Dat is natuurlijk oneerlijk. Maar: goede werknemers krijgen van tijd tot tijd loonsopslag. Bijgevolg is een realistische grafiek van uw loon over de tijd heen de volgende:

Maar dat is gelukkig niet de realiteit. In de meeste (moderne) landen zien werkgevers ook in dat lonen moeten stijgen met de prijzen en zijn er ook vakbonden die druk zetten op werkgevers hiervoor. En dan ziet uw loon in de loop der jaren er eerder zo uit:


(ok, dit is niet zo realistisch, het is waarschijnlijker dat uw laatste loonopslag ook reëel groter is dan die daarvoor.)

Nu, zoals u ziet is dat eigenlijk nog steeds niet ideaal. Het is niet logisch dat je elke maand een lager loon krijgt. En vaak moeten vakbonden dan worstelen om een loonsverhoging erdoor te krijgen hetgeen tijd en moeite kost. Daarom heeft er iemand ooit loonindexering uitgevonden. Dat houdt in dat, indien de prijs van een bepaalde lijst producten boven een bepaald niveau stijgt, de lonen stijgen. Dat is op zich niet zo’n slecht idee (want zo voorkom je de moeite van loononderhandelingen). Maar het is heel rigide en gaat dus in sprongen (telkens de spilindex wordt overschreden). Deze maatregel tesamen met ancienniteit,bonussen, extralegale voordelen, etc doen een huidig Belgisch reëel loon er zo uitzien:

Dit is een schatting

Dat is geen goede zaak om vele redenen: Maar de voornaamsten zijn wel dat het loonschokken meebrengt voor werkgevers. En deze loonschokken kunnen dan weerspiegelt worden in prijsschokken in de winkel. Dat is niet zo’n positief klimaat. Als loontrekker wil je graag minstens evenveel kunnen kopen als vorige maand.
En een 2de probleem (dat vaak overroepen wordt maar toch een beetje waar is) is dat er een negatieve spiraal op gang komt door loonindexering: de lonen stijgen => kosten voor bedrijven stijgen => prijzen van producten stijgen => lonen moeten opnieuw geïndexeerd worden.

Nu, het is mijn mening dat loonindexering deze spiraal opwekt omdat het bovenop de vele loononderhandelingen komt. Op zichzelf is het geen slecht idee. Maar doordat het zo ruw te werk gaat en het naast allerlei andere maatregelen komt heeft het zo een negatief effect.

Daarom stel ik het volgende voor. Loonindexatie wordt hervormd zodat het elke maand de lonen corrigeert voor inflatie van de afgelopen 4 maanden (dit om hevige inflatieschokken niet op te nemen). Hierdoor kan je elke maand evenveel kopen. In ruil hiervoor worden loonsonderhandelingen met als reden “verminderde koopkracht” niet meer gedaan door de vakbonden. Wel kan het nog steeds zijn dat er loonsverhogingen zijn voor goede prestaties en dergelijken. Het reële loon over de tijd zou er dan zo uitzien:

waarom maak ik dit niet in excel? Ik vind dit charmanter :-à

3 thoughts on “Loonindexering

  1. Hey Thomas, mmm… ik zie eigenlijk het verschil niet tussen jouw gesmoothe versie van maandelijkse indexering en de verschillende indexatiesystemen van de verschillende paritaire comités en overheid. True jouw systeem zorgt voor minder schokken (die zijn in sommige PC’s telkens 2%, ofwel elke 1e januari de reële inflatie, of iets meer telkens als de drempelwaarde van 2% overschreden wordt).

    Het effect gaat hetzelfde zijn, namelijk dat werkgevers lonen stelselmatig moeten verhogen terwijl de prijs die zij voor hun producten krijgen die indexatie niet noodzakelijk heeft kunnen volgen. Het probleem met de inflatie is namelijk dat het de evolutie van een bepaalde korf van producten is (voeding, gebruiksvoorwerpen, energie…). Die evolutie komt dus niet overeen met de omzetstijging van een bepaald bedrijf. Maar in België houdt de automatische indexering daarmee geen rekening. Alle bedrijven moeten dezelfde index-evolutie volgen. Voor mij zit daar het grote probleem.

    Er is ook het risico van de inflatiespiraal dat je aanhaalt, maar dat los je ook niet op met de schokken weg te werken, net om dezelfde reden.

    Persoonlijk vind ik de automatische loon-indexering een fijne verworvenheid, maar ben ik er van overtuigd dat het in een land als België met historisch sterke vakbonden en loonsonderhandelingen evengoed zonder zouden kunnen. Het zou wel tot gevolg hebben dat de lonen van bepaalde sectoren sterker zouden gaan stijgen dan andere sectoren die het minder goed doen. In principe gaan lonen dan ook de evolutie van de inflatie volgen, omdat werknemers anders niet bereid zijn om te gaan werken (je zou daar ook een vraag- en aanbodeffect krijgen). Maar je zal nooit (of veel minder snel) in een inflatiespiraal komen omdat werkgevers hun lonen enkel gaan verhogen als ze ook echt meer omzet en winst maken. Je krijgt een zichzelf corrigerend systeem. Maar wellicht gaat het in België niet zo’n vaart lopen. We zullen gaan naar een tussenoplossing waar de indexatie zal afgetopt worden, of waar bepaalde elementen uit de productenkorf die de inflatie bepaalt weggehaald zullen worden (bvb. energie).

    Verder wil ik toch ook nog opmerken dat je tekeningen niet helemaal correct zijn, maar je geeft dat al aan. In België is het typisch zo dat je aan werknemers bovenop indexatie een extra loonstijging geeft. Procentueel is die in het begin van de loopbaan hoog, en neemt die naar het einde van de loopbaan af. Stel bvb. dat je altijd jaarlijks 2% inflatie hebt, dan zal een gemiddelde bediende in het begin van zijn loopbaan daar bovenop 3% extra krijgen, halverwege 2% extra en op het einde van zijn loopbaan nog hooguit 1% extra. Dat heeft tot gevolg dat lonen van 20ers nominaal een heel stuk lager liggen dan lonen van 50ers.

    In elke sector is dat vastgelegd in (minimale) barema’s, vastgesteld door het paritair comité. Werkgevers zijn vrij om daar extra’s bovenop te geven. In sommige bedrijven en bij de overheid zijn er ook barema’s in voege die wat ik hierboven schetste formaliseren. Daar bovenop heb je dan nog vaak categorieën of niveaus. Als je stijgt in categorie val je in een andere (hogere) baremaschaal. Typisch kan je ook stellen dat lonen en barema’s voor arbeiders, een heel stuk lager liggen dan bedienden, dan kaderleden enzovoort. Dus je mag je grafiekjes eigenlijk laten stijgen, dus ook zelfs als je corrigeert voor inflatie.

    Altijd bereid tot een discussie hierover, I love this, misschien met Anton erbij dan😉

    Cheers!

    Raf

    • Ok, hier ga ik strijdend ten onder😉

      De reden dat (volgens mij) de spiraal zou verminderen is omdat loonindexering nog het enige zou zijn dat de lonen doet stijgen in mijn idee. Maar misschien is het interessant om de index ook te koppelen aan enkele andere zaken (zoals de prijzen die exportbedrijven ontvangen voor hun producten), en het ook mogelijk maken dat een vermindering in prijzen de lonen naar beneden haalt.

  2. Hmmm, leuke discussie, maar ik denk dat het veel ingewikkelder is. De eerste en grootste oorzaak is de ‘winsthonger’ van zowel industrie. Daarenboven wordt de Index zowiezo al vervalst door de onrealistische samenstelling. Dat is dan de ‘medeplichtigheid’ van de overheid. Buiten de index moet er ook nog een jaarlijkse herziening komen om de niet-geindexeerde prijsstijgingen te compenseren….

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s