Alternatief economisch denken

Beeld je een wereld in waarin huizen worden gebouwd die zo stevig zijn dat ze zelden of nooit gerenoveerd moeten worden. Een wereld met duurzame zwembanden die niet na 1 dagje aan zee kapot zijn. Ergens waar laptops en gsm’s eeuwig blijven meegaan tenzij ze echt hard vallen, maar nooit zomaar plots de geest geven. Ergens waar je niet elk seizoen nieuwe kleren moet kopen. Gewoon dus een wereld waarin minder verbruikt wordt.

Die wereld zou, voor onze maatschappij, een hel zijn. Want dat zou betekenen dat mensen minder zouden kopen. En als mensen minder zouden kopen dan zou er minder werk zijn. En als er minder werk is komen er mensen zonder werk te zitten en die mensen zonder werk kunnen op hun beurt weer minder kopen. Een ware  hel dus. Maar moet dat zo zijn? Zouden we niet een ander economisch model kunnen verzinnen waarin minder werk net beter is voor iedereen? Met andere woorden zoals een gezin: als er veel werk moet gebeuren steekt iedereen een tandje bij, in het andere geval heeft iedereen wat meer tijd voor zichzelf. Want nu zijn we geëvolueerd van een systeem dat de noden van de mens dekt, tot een systeem dat constant op zoek is naar wat mensen nodig zouden kunnen hebben. Het is zelfs zo ver gekomen dat men constant mensen gaat vertellen dat ze bepaalde dingen nodig hebben. Reclame draait al lang niet meer om te informeren, het draait louter om het doen kopen. Want uiteindelijk moet de verkoop blijven en blijven stijgen, of dat de mensen het product nu nodig hebben of niet.

Neem bijvoorbeeld de auto-industrie: als ik rond mij kijk zie ik dat zowat iedereen een auto heeft. En als ik beter kijk zie ik dat heel veel mensen er zelfs 2 hebben (waaronder wij tegen mijn zin in) (het is tegen mijn zin in omdat wij misschien 1 tot 2 keer in de week maar met de auto rijden en dus echt nooit 2 auto’s tegelijk nodig hebben). Dat mensen 2 auto’s hebben is een beetje een probleem voor de verkoop, want een derde auto zou een beetje te zot zijn. (Daarom zou het produceren van auto’s die snel kapot gaan een bepaald voordeel op kunnen leveren.) Mensen kopen nog wel nieuwe auto’s, maar alleen als ze hun oude auto in de prak rijden of verkopen. Dus die automarkt is redelijk verzadigd, er worden dus veel meer auto’s veel auto'sgeproduceerd dan dat er mensen auto’s nodig hebben. Dat heeft verschillende gevolgen:

  1. Er wordt meer reclame gemaakt om mensen aan te zetten tot het kopen van auto’s. De helft van de borden op de weg maakt reclame voor auto’s. Maar dat heeft ook zijn beperkingen: niet iedereen heeft het geld om een nieuwe auto te kopen.
  2. Kredieten en leningen worden afgesloten. Dat zorgt er voor dat meer mensen financiëel in staat zijn een auto te kopen. Voor de economische crisis kon (zeker in de VS en daardoor is het probleem begonnen) zo goed als iedereen een lening aangaan.(Zo’n lening geeft problemen op zich zoals u misschien wel beseft: degenen die het geld geleend hebben denken dat ze veel geld hebben (wat wel waar is maar het is niet van hun. ). En degenen die uitlenen denken dat ze veel geld bezitten (hetgeen wel waar is maar ze hebben het geld niet). En wanneer bepaalde mensen (die dan zogezegd nooit een lening hadden mogen ontvangen) hun lening niet meer konden terugbetalen, beseffen de uitleners dat ze minder geld hebben dan ze dachten. En zo ontstond de economische crisis (simpele versie)) Maar door die leningen kan/kon dus iedereen een auto kopen. Iedereen blij, of toch niet?
  3. Want uiteindelijk zullen ook deze mensen geen auto’s meer kopen omdat ze hun lening nog aan het terugbetalen zijn of omdat ze nu niet meer kunnen lenen door de crisis (banken zijn meer op hun hoede). En dan mag er nog zoveel geleased en aangekocht worden via bedrijven, het zal niet baten. Het onvermijdelijke dat moet komen komt: afslanking. Fabrieken moeten sluiten en mensen moeten afgedankt worden. Maar dat is niet gerekend op de regering: Zij kunnen geld geven aan de autofabriek zodat die openblijft. Dat is logisch want als ze dat niet doen staan er plots een paar duizend doppers bij. En dat is nog logischer als je weet dat als onze regering dat geld niet op tafel legt, er wel een andere is in de buurlanden met ook zo’n fabriek die dat wel doet en op die manier “hun” fabriek redt ten koste van de onze.

Nu van dichtbij ziet dat er allemaal nogal logisch uit, maar als je van een afstand kijkt zie je dit: De regering geeft geld aan een bedrijf om meer dingen te produceren dan we nodig hebben. Klinkt zéér logisch. Doordat we meer auto’s (en andere producten) blijven opnieuw en opnieuw produceren belanden er ook steeds meer op het stort. De ecologische last is echt gigantisch, een last die we gemakkelijk zouden kunnen vermijden dus. En ook het maken van het product is een enorme last. Je  nieuwe auto mag dan wel minder verbruiken, maar de vervuiling die de productie ervan met zich meebrengt is zo gigantisch dat je wel enkele tienduizenden kilometers moet rijden met je nieuwe “milieuvriendelijkere” auto in plaats van je oude om dat te compenseren.  En zo’n financiële ruzie om welke fabriek die openblijft tussen landen laat zien dat het de regering is die ondergeschikt is aan de multinational en niet andersom. Dat is het voordeel van een multinational: “Is het niet goed, dan zetten we onze fabriek wel ergens anders”.

Zo zie je dus: hier klopt eigenlijk iets niet. Hier faalt het liberale economische systeem omdat het gebaseerd is op een constante verhoging van de winst. En als je verder nadenkt klopt er nog meer niet:

We zijn in staat om meer en meer te doen met minder mensen. Toch werken we nog steeds veel, en in een bepaalde zin zelfs meer, nu dat emancipatie goed loopt en de meeste gezinnen 2 verdieners hebben. Zo sponsort de regering zelf crèches en naschoolse opvang om de mensen toch maar te doen werken. Hoe moet dat voelen voor een kind als hij zijn ouders alleen maar ziet ’s avonds en uitgeput van het werk? Is family time niet één van de waardevolste momenten in het leven? Of is daar alleen tijd voor in de vakantie? Kinderen hebben voorbeelden nodig, en als ouder wil je toch zelf dat voorbeeld zijn? Ik denk dat je als kind best je beide ouders te zien krijgt, dus ik pleit zeker niet voor een terugkeer van de moeder-aan-de-haard, maar eerder een systeem waarbij ouder samen of afwisselend thuis kunnen zijn. Maar nu is het werk zo overheersend dat de meeste mensen op vakantie gaan van  zodra ze kunnen (voor de meesten houdt dit in: liggen en braden op een strand ergens ver weg). Want ze zijn zo gefocust op dat werk als ze thuis zijn. En, ondanks al de spullen die volgens de reclame plezier zouden brengen, zich aan het vervelen thuis (dat zal misschien niet voor iedereen gelden (gelukkig!) maar ik heb het te vaak gehoord om het niet te vermelden). Dat heeft er natuurlijk ook mee te maken dat hun vrienden meestal aan het werken zijn terwijl zij vakantie hebben, onhandig.

Om al deze sociale, ecologische en economische redenen ben ik voorstander van een ander model. Een model waarin de focus niet ligt op het maximaliseren van productie en verkoop, maar eerder aangepast aan de noden van de mensen. Met producten die gemaakt zijn met het oog op cyclus en niet op een lineaire leven. Een maatschappij die zich eerder concentreert rond onderhoud in plaats van consumptie. Een maatschappij met mensen die minder moeten werken. Ik weet nog niet hoe dat dat er exact zou uitzien. Maar ik zie een wereld waarin je meer tijd hebt voor jezelf, je famillie, je vrienden. Gewoon meer tijd om te leven.

Denk hier alsjeblieft eens over na. Praat hier aub eens over met mensen. Zeg me wat jullie hiervan denken. Want alleen door praten luisteren en denken tesamen kom je tot oplossingen. Misschien lijkt jou wereld nu nog goed in orde, maar we zitten op dit moment in een economisch systeem dat niet onderhoudbaar is. En het is dus nu tijd om over aanpassingen, of misschien zelfs een volledige ommekeer te denken.

10 thoughts on “Alternatief economisch denken

  1. Hallo Thomas,

    Sterke analyse, lees zeker eens het boek “Revolutionaire welvaart” van Alvin Toffler. Het kan je helpen om de veranderingen in onze maatschappij beter te begrijpen!

  2. Dag Ivo,

    Zeer interessante filmpjes. Hij neemt inderdaad zeer goed afstand en bekijkt “the big picture”. Als ik ooit tijd heb zal ik ook het boek eens lezen.
    Bedankt om mijn analyse sterk te noemen.

    Thomas.

    • Ik blog nog maar 10 dagen. Sinds ik aan mijn herexamens begon leek schrijven mij wel een goede pauze. En de reden dat je dat nog niet wist is omdat ik eventjes wilde wachten met het delen van mijn blog met mensen die ik echt ken tot het er een paar posts stonden.

      Tijdens de herexamens denk ik ook veel meer na. Dus de kans dat deze blog een beetje verwaarloosd gaat worden na mijn herexamens is (helaas) groot.

  3. Hehe, mijn blog leefde ook vooral op tijdens examenperiodes🙂

    Nu is het helaas nogal sterk geminderd: korte reacties vliegen nogal snel op Twitter of Facebook, of bloeden in mijn inbox (aka todo list) dood bij gebrek aan tijd om er een voldoende onderbouwde tekst rond te brouwen.

  4. Dat ons economisch systeem niet kan blijven standhouden is inderdaad een feit.

    1) We zijn met steeds meer die aan de bak moeten blijven. (Hoewel de babyboom van vorige eeuw stilletjesaan met pensioen zal gaan, zodat er meer werk vrijkomt, maar dat doet er even niet toe)
    2) Als een bedrijf niet groeit, dan gaat het failliet. Helaas is oneindige groei in een eindig systeem onmogelijk…

    En we hebben echt geen 50 jaar meer om op hetzelfde elan door te gaan.

    Je hebt nu de grote lijnen van een nieuw economisch model, vul de komende dagen, maanden, jaren de details in en binnen 20 jaar heb je een nobelprijs economie en vrede op je schouw staan.😉

    • Bedankt voor die lieve woorden🙂

      Wel ik ben bezig met de details. Ik ben op zoek naar de juiste stappen die een regering moet ondernemen. En (vandaar mijn eureka op twitter), ik weet denk ik grotendeels welke. Het plan is nog niet helemaal solide, vooral onze grote schuld en de babyboomers die op pensioen gaan vormen een moeilijk punt omdat dat betekent dat de regering net de regering meer geld nodig heeft. En dat is niet zo’n goede combinatie met een plan om mensen minder te doen werken en minder te doen kopen…

      “Ergens gaan er opofferingen gemaakt moeten worden, maar waar?”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s