Al deze vragen zorgden ervoor dat ik een afschuw had gekregen voor geldgewin en het zag als een stommiteit om meer geld te verdienen dan nodig. Maar ouder worden heeft ervoor gezorgd dat ik langs de ene kant nu begrijp waarom veel geld hebben (ook al heb je het niet echt nodig) zo leuk is, maar langs de andere kant (en dat is het belangrijkste) zie ik de zaken nu meer vanuit een beleidsperspectief. Als beleidsmaker is kapitalisme geweldig. Want als er 1 goed is waar iedereen zoveel mogelijk van wil dan is het makkelijk om mensen hun gedrag bij te sturen. Rijden mensen te snel? Hogere boetes. Is iets vervuilend? Hogere belastingen. Is iets te duur maar is het goed voor iedereen? Subsidies.

Zou het een betere wereld zijn als iedereen uit zijn eigen de juiste dingen deed? Natuurlijk! Maar dat gebeurt niet. Mensen rijden te snel als het hen niets kost. Mensen vervuilen als het hen niets kost. Hoe graag ik het ook zou willen, er zijn altijd mensen die geen rekening houden met het algemeen belang. Dus moet er een overheid zijn die iedereen evenwaardig representeert om zo sociaal voordelig gedrag te stimuleren. En dat gaat het makkelijkst als wij allemaal kapitalistisch ingesteld zijn.
Dit is eigenlijk ironisch, want de meeste promotoren van het kapitalisme zijn vaak liberalen: degenen die voorstander zijn van zo weinig mogelijk regels. Maar een maatschappij kan niet leven zonder regels, en die regels zijn het makkelijkst naleefbaar te maken als ze financiële gevolgen inhouden.

Ik moet eerlijk zeggen: die vragen boeien mij matig tot niets. Ik vind het spijtig dat er van dit moment geen gebruik wordt gemaakt om de vraag te stellen: Wat is het nut van zo’n hypothecaire aftrek?

Kort gezegd laat zo’n hypothecaire aftrek mensen die een lening afbetalen voor hun huis minder belastingen betalen. Joepie! Op deze manier stimuleren we mensen om te kopen/bouwen in plaats van te huren. Want wie huurt is, zoals iedereen weet, vaak slechter af: er bestaat namelijk een relatie tussen huren en armoede (de vraag is natuurlijk wat veroorzaakt wat?). Dus zo voorkomen we misschien wel armoede. Maar helpt dit de mensen wel echt? Ik denk het niet.

Want iedereen, rijk of arm, kan hier gebruik van maken. Zo goed als iedereen die een huis koopt kan door zijn goedkopere lening dus een duurder huis kopen. Verkopers weten dat ze meer voor hun huis kunnen krijgen en bijgevolg stijgen de prijzen. Met andere woorden: mensen kopen hetzelfde huis, maar dan duurder. En raad eens op wiens kap dat dat gebeurt. Op kap van de mensen die geen lening aan het afbetalen zijn voor hun eigen huis. Op kap van de -meestal arme- huurders. Zij betalen mee zodat de mensen die genoeg geld hebben om een huis te kopen een even groot huis kunnen kopen als anders. Zij betalen dus eigenlijk verkopers van huizen wat extra.

Dus Kris, laat die wet maar langzaam uitdoven.

Ik dacht lang dat het een voldongen feit was: bedrijven hebben er geen baat bij om producten te maken want mensen zijn niet minder geneigd om opnieuw een product te kopen van een bepaald merk als het vorige de geest gaf na 2 jaar. Bijgevolg is maar voor weinige ondernemingen interessant om een duurzaam product op de markt te brengen. Daarbovenop is het ook niet interessant voor een regering: er zou minder verkocht worden dus daalt ons BBP en er zouden ook minder jobs zijn.
Dat is allemaal zeer spijtig want deze overdaad aan afval is niet goed, noch voor het milieu, noch voor de maatschappij. “Is hier dan niets aan te doen?” vraag ik mij al lang af. “Kunnen we geen wereld creëren waarin bedrijven uit vrije wil duurzame producten maken? En waar kapotte producten hersteld worden in plaats van in de vuilbak te eindigen?”
Na een beetje luisteren en heel heel veel nadenken ben ik tot besluit gekomen dat dat echt wel mogelijk is. Er bestaat een oplossing als wij overschakelen van een goederen- naar een diensteneconomie.

?
Het idee is dat bedrijven, in plaats van het goed aan te bieden, de dienst aanbieden. Bijvoorbeeld: in plaats van dat u een wasmachine koopt, koopt u de dienst wasmachine. U betaalt een maandelijks bedrag en in ruil staat er altijd een wasmachine bij u dat direct vervangen of hersteld wordt indien het kapot gaat. Op die manier heeft het bedrijf een reden om wasmachines op de markt te brengen die zo lang mogelijk meegaan, die makkelijk herstelbaar zijn en waarvan de onderdelen, eens helemaal uitgesleten, gemakkelijk hergebruikt kunnen worden. Plots zouden duurzame producten bedrijfs-economisch echt interessant worden. Want minder herstellingen moeten uitvoeren is goedkoper en hoe minder je bij een klant op bezoek moet, des te tevredener hij is.
Normaal zou een langere levensduur er voor zorgen dat er een grote tweedehands markt ontstaat. Dat op zich niet zo slecht is voor consumenten, maar dat is dan wel nefast voor de overheid/maatschappij. Naast het feit dat er geen belastingen zijn op tweedehands goederen verschijnen die verhandelingen ook niet in ons bbp. Sterker nog: een langere levensduurte van goederen zal ons bbp eerder verlagen dan verhogen in ons huidige systeem. Maar in een diensteneconomie zou een langere duurzaamheid betekenen dat een goed elke maand opnieuw “verhuurd” wordt, dus telkens opnieuw belast. En het verschijnt ook telkens in ons bbp. (Hetgeen ook direct postief is voor onze schuldgraad (waarvan de formule (absolute schuld)/BBP is)).
De voordelen zijn dus legio: voor de consument zijn er minder onverwachte kosten en is het evidenter om over te schakelen naar een ander product na een maand. Voor de producent is het voordeliger omdat duurzamere producten maken waarschijnlijk minder kost dan het verschil tussen directe verkoop en de verkoop als dienst. En voor de regering, zoals reeds gezegd, meer belastinginkomsten, hoger BBP.

!
De grote vraag is natuurlijk: hoe verzorg je zo’n transitie van een consumerende goederen-economie naar een duurzame diensteneconomie? Op dat vlak ben ik eerder liberaal. Het is niet aan de overheid om, bijvoorbeeld, een verbod op de verkoop van goederen op te leggen zodat bedrijven enkel diensten kunnen verkopen. Dit zou nefast zijn voor onze economie en veel bedrijven zouden kopje onder gaan. Ook is volgens mij niet iedereen bereid om over te schakelen naar zo’n diensteneconomie en de vrijheid moet bestaan om dat niet te doen.
De vraag die we volgens mij moeten stellen is dus eerder: waarom schakelen bedrijven niet vanzelf over naar diensteneconomie, want dat is toch ook voor hen interessant? Hier wringt het schoentje: het is op dit moment niet interessant voor hen. Het probleem is dat een bedrijf niet deels kan overschakelen: je kan niet een duurzame versie maken voor de dienst en een crappy verkoopversie. Dus als je het doet moet je er volledig voor gaan. Het is niet makkelijk om een bedijf zover te krijgen. Daarnaast is er ook het probleem dat een diensteneconomie betekent dat je als bedrijf meer mensen hier in dienst moet nemen omdat er meer gerepareerd wordt, hetgeen lastig is in ons land, want arbeid in België is duurder dan met goud gelaagde en in olie gedrenkte diamant. Dat is niet verwonderlijk, want de Belgische overheid belast arbeid alsof het een hoofdzonde is, terwijl vervuiling, grondstoffen, (inkomsten uit) kapitaal,… allemaal nauwelijks belast worden. Een overheid moet dit omkeren: minder lasten op arbeid, en meer lasten op het gebruik van goederen, op vervuilen, op afval, desnoods zelfs op het importeren van goederen op basis van hun levensduur. Ze moeten bedrijven verplichten om zelf zorg te dragen voor hun afval: als uw product kapot is moeten zij het opnieuw verwerken. Dit alles opdat bedrijven die duurzame producten op de markt brengen een voordeel krijgen. Maar zij zullen, door de nadelen van het op de markt brengen van duurzame producten (i.e. mensen den er zo lang mee dat ze minder snel een nieuw product kopen), overschakelen naar een dienstenmodel.
Daarnaast moet een overheid sensibiliserend werken zowel naar bedrijven toe, als naar consumenten. Want het is zo dat “eigenaar zijn” een grote psychologische waarde heeft. Die waarde moeten wij afbouwen. Zowel bedrijven als consumenten moeten bewust worden dat diensten interessanter zijn dan goederen voor zichzelf, maar ook voor de maatschappij in zijn geheel.

.
Ben ik 100% zeker dat dit werkt? Nee, natuurlijk niet. Maar ik heb wel nagedacht over het concept, ik heb er allerlei kritische vragen bij gesteld en ik kwam steeds opnieuw tot de conclusie dat het beter is dan ons huidig economisch model. Maar ik ben maar één iemand, terwijl u, de lezer, met velen bent. En ik hoop van harte dat er door nadenken en een brede discussie dit idee verworpen wordt, of een nieuw streefdoel wordt.

Notulen

-Ik beschik niet over cijfers, dus ik moet bepaalde veronderstellingen maken:
Ik ga er van uit dat de kost voor de consument niet stijgt, of zelfs daalt. Met andere woorden: de maandelijkse kost voor een dienst is gelijk aan de prijs van het goed gedeeld door de gemiddelde levensduur in maanden.

-Het is natuurlijk niet evident om belastingen met betrekking tot import te verhogen door instanties als de wereldhandelsorganisatie. Dit probleem negeer ik compleet in de tekst.

-Hebben mensen nog wel reden om zorg te dragen voor hun product? Het is natuurlijk aan bedrijven om hier een antwoord op te formuleren. Maar het lijkt mij logisch dat elk product soort van verzekerd is en een premieverhoging volgt als ze het kapot doen. (Als je iets kwijt doet moet je waarschijnlijk volle pot betalen)

-Moeten alle goederen diensten worden? Neen. Zaken die uit zichzelf duurzaam zijn en waar ook een goede markt voor herstellingen is, zoals bijvoorbeeld huizen, zijn niet interessant om in dit model te plaatsen.

-Als het van mij afhangt moet de wettelijke duur van contracten beperkt worden (bijvoorbeeld tot 6 maand). Om zo concurrentie sterk te houden en genoeg prikkels te geven voor innovatie.

Hoe komt het toch dat politici (denken) stemmen (te) kunnen ronselen door een selecte groep van de mensen aan te spreken?

Middenklasse is volgens wikipedia ”een sociale klasse, die bestaat uit personen die niet (meer) met hun handen (hoeven) werken. Dat is interessant, want het aantal mensen dat met zijn of haar handen werkt daalt jaar na jaar (tenzij we typen meetellen). Machines hebben veel handenarbeid vervangen: welke boer oogst met de hand?  Welk bedrijf bouwt er nog een auto zonder machines? Hoeveel kleren worden nog met de hand gemaakt? Tegelijk zijn er veel nieuwe jobs die geen handarbeid vergen: de gemiddelde job vindt plaats achter een computer. Zelfs zonder diploma ben je niet geboeid aan handenarbeid: callcenters bijvoorbeeld hebben enorm veel vacatures open staan.
Als ik rondvraag in de wereld rondom mij is er eigenlijk alleen maar middenklasse, of toch enkel mensen die zich als middenklasse zien. Dat lijkt eigenlijk onlogisch omdat ik weet dat de lonen van die mansen ver uiteen liggen. Maar als ik erover nadenk is het eigenlijk logisch, want wie wilt van zichzelf nu zeggen dat hij/zij tot de laagste of hoogste klasse behoort? Wie gaat zeggen dat hij/zij tot de armsten of de rijksten behoort?

Dus is de conclusie: Iedereen voelt zich aangesproken bij het horen van middenklasse. Dus er is maar één reden om de term middeklasse te gebruiken: om mensen het gevoel te geven dat er nog andere mensen zijn, buiten zij en de mensen rondom hen, die belast of minder bevoordeeld kunnen worden. Maar dat is niet zo. Ik kan enkel besluiten dat het gebruiken van de term middenklasse intellectueel oneerlijk is. Kunnen wij gezamelijk het woord terugbannen naar de middeleeuwen waar het vandaan komt?

Kies voor of een hervorming zonder meer bevoegdheden voor de deelstaten, of voor een zuivere splitsing van het land.
Want: een copernicaanse omwenteling / confederale staat / Belgische unie zorgt voor een afbouw van onze welvaartsstaat. Dat klinkt misschien een beetje gek, mar laat mij dit illustreren:

Beeld u in dat België effectief wordt opgedeeld zonder het land zelf te splitsen. Maar we leggen bijna alle bevoegdheden bij de deelstaten (ook belastingen, werkloosheidsuitkeringen etc.). En om het simpel te houden zullen we stellen dat er enkel Vlaanderen en Wallonië is.

Stel nu dat, in dit België2.0, Vlaanderen (om welke reden dan ook) de belastingen op de hoogste inkomens verminderd. Dit is niet alleen fijn voor de rijke mensen in Vlaanderen. Maar ook voor de rijken in Wallonië, want zij kunnen hun domicilie veranderen naar hun appartement in Knokke, of een huis over de taalgrens kopen om mee te genieten van minder belastingen. Dit heeft natuurlijk een negatief effect op de reeds povere Waalse staatskas. Dus zodra de Walen dit in de smiezen hebben doen zij ook hun belastingen dalen om de outflow van rijken te stoppen. Maar nu komt er ook minder in de Waalse kas (zowel doordat er minder rijken zijn als doordat zij minder betalen). Bijgevolg moeten ze schrappen in hun uitgaven: zij kiezen ervoor om de werkloosheidsuitkeringen te verminderen.
Die werklozen balen, maar zien in Vlaanderen direct het beloofde land. En omdat zij weldegelijk in hetzelfde land wonen als de Vlamingen is het maar een kleine moeite om over de taalgrens te stappen en daar nog steeds een fatsoenlijke uitkering te krijgen. Gevolg: Vlaanderen moet de uitkeringen verminderen… (enzovoort, enzoverder)

Conclusie: van zodra er een gewest gebruik gaat maken van zijn verkregen bevoegdheden, gaan de andere gewesten daar ook gevolgen van ondervinden in die zin dat zij uitgaven en inkomsten moeten beperken. En hoewel dit initiëel tot lichtjes meer efficiëntie zou kunnen leiden, zal het op de lange termijn leiden tot de volledige afbouw van de sociale welvaartsstaat. Alles van ziekenhuizen tot universiteiten zullen geprivatiseerd moeten worden.

Enkel een zuivere splitsing van het land kan nog de afbraak tegengaan.
Of een herfederalisatie.

Als deze sociale welvaartsstaat u lief is zal u radicaal moeten kiezen voor of tegen België. Maar zo’n halfbakken oplossing als een “confederale staat” is enkel interessant indien u voor zo weinig mogelijk staat bent.

Dit bericht is mede tot stand gekomen door de lessen van professor A. Decoster.

Vervang nu:
ouders door jongeren
kinderen door ouderen
kredietkaart door overheidsschuld
huis door overheidsstructuren
en diepe (nep)slaap door (brug)pensioen
En u weet exact hoe ik mij als jongere soms voel…

Als je al een tijdje zelf voor zaken betaald en op prijzen let is het misschien al eens opgevallen dat prijzen niet jaar na jaar hetzelfde blijven. Zij hebben de trend om in de loop van de tijd te stijgen. Zo zal hetzelfde huis tien jaar geleden goedkoper op de markt hebben gestaan en zal een brood nooit zoveel gekost hebben als nu. Enkel komkommers zullen die trend misschien tegenspreken tegenwoordig, maar dat is eerder uitzonderlijk.

De waarde van wat ik in mijn portefeuille heb wordt niet bepaald door de hoeveelheid geld (10,67€ voor de moment), maar door de hoeveelheid dat ik er mee kan kopen. Dus daalt de waarde van mijn portefeuille-inhoud constant.

En zo ook uw loon. Als uw maand na maand hetzelfde cijfer op uw loonbriefje ziet daalt uw loon eigenlijk. Dat is natuurlijk oneerlijk. Maar: goede werknemers krijgen van tijd tot tijd loonsopslag. Bijgevolg is een realistische grafiek van uw loon over de tijd heen de volgende:

Maar dat is gelukkig niet de realiteit. In de meeste (moderne) landen zien werkgevers ook in dat lonen moeten stijgen met de prijzen en zijn er ook vakbonden die druk zetten op werkgevers hiervoor. En dan ziet uw loon in de loop der jaren er eerder zo uit:

(ok, dit is niet zo realistisch, het is waarschijnlijker dat uw laatste loonopslag ook reëel groter is dan die daarvoor.)

Nu, zoals u ziet is dat eigenlijk nog steeds niet ideaal. Het is niet logisch dat je elke maand een lager loon krijgt. En vaak moeten vakbonden dan worstelen om een loonsverhoging erdoor te krijgen hetgeen tijd en moeite kost. Daarom heeft er iemand ooit loonindexering uitgevonden. Dat houdt in dat, indien de prijs van een bepaalde lijst producten boven een bepaald niveau stijgt, de lonen stijgen. Dat is op zich niet zo’n slecht idee (want zo voorkom je de moeite van loononderhandelingen). Maar het is heel rigide en gaat dus in sprongen (telkens de spilindex wordt overschreden). Deze maatregel tesamen met ancienniteit,bonussen, extralegale voordelen, etc doen een huidig Belgisch reëel loon er zo uitzien:

Dat is geen goede zaak om vele redenen: Maar de voornaamsten zijn wel dat het loonschokken meebrengt voor werkgevers. En deze loonschokken kunnen dan weerspiegelt worden in prijsschokken in de winkel. Dat is niet zo’n positief klimaat. Als loontrekker wil je graag minstens evenveel kunnen kopen als vorige maand.
En een 2de probleem (dat vaak overroepen wordt maar toch een beetje waar is) is dat er een negatieve spiraal op gang komt door loonindexering: de lonen stijgen => kosten voor bedrijven stijgen => prijzen van producten stijgen => lonen moeten opnieuw geïndexeerd worden.

Nu, het is mijn mening dat loonindexering deze spiraal opwekt omdat het bovenop de vele loononderhandelingen komt. Op zichzelf is het geen slecht idee. Maar doordat het zo ruw te werk gaat en het naast allerlei andere maatregelen komt heeft het zo een negatief effect.

Daarom stel ik het volgende voor. Loonindexatie wordt hervormd zodat het elke maand de lonen corrigeert voor inflatie van de afgelopen 4 maanden (dit om hevige inflatieschokken niet op te nemen). Hierdoor kan je elke maand evenveel kopen. In ruil hiervoor worden loonsonderhandelingen met als reden “verminderde koopkracht” niet meer gedaan door de vakbonden. Wel kan het nog steeds zijn dat er loonsverhogingen zijn voor goede prestaties en dergelijken. Het reële loon over de tijd zou er dan zo uitzien:

Buikmingman: “Het is zo dat franstaligen zich superieur voelen / gemuteerde patatten onze wereld naar de knoppen helpen / de aarde niet opwarmt / liberalisering alles gaat oplossen/… (schrappen wat niet past) “
Ik: “Maar daar zijn deze, deze en deze argumenten tegen…”
En dan zijn er enkele opties:

1) buikmeningman: “Ik geloof u niet!”
Ik: “Maar er is hier een artikel over verschenen in de knack, en die persoon (professor ofzo) bevestigd dat.”
buikmeningman: “Ja, ma ik geloof het nog steeds niet!”

2) buikmeningman: “Ja, dat is allemaal wel waar wat je zegt, maar ik blijf toch bij mijn standpunt.”

NIETS IS IRRITANTER. Zelfs een kat die in de living kakt, waarne de automatische stofzuiger begint rond te rijden en die dan alle kak over heel de living uitsmeert is minder irritant (true story).

Beste wereld: ik begrijp dat het soms fijn is om een mening te hebben. Maar nuance en terughoudendheid zal altijd een mooiere eigenschap zijn dan “standvastigheid”. U zal daardoor in mijn ogen intelligenter overkomen. Soms is het ook gewoon goed om geen mening te hebben, en op basis van argumenten, waarbij je zelf bepaald hoe hard elk argument voor jou persoonlijk weegt, een mening vormt. Liever dat dan argumenten te zoeken voor je buikmening zoals een drenkeling naar lucht hapt.

Laat mij dit verder illustreren: Als je betaalt voor je koffie in een café, dan betaal je natuurlijk aan de kassa, en dat geld gaat naar de manager. Maar dat is niet het einde van het verhaal natuurlijk. De manager gebruikt dat geld om zijn personeel, de man die jou die koffie heeft gebracht, te betalen. Maar ook om nieuwe verbruiksgoederen (koffiebonen, servetten, etc) aan te kopen voor de klanten die na u komen. In die zin kunnen we ook zeggen dat een stuk van je geld gaat naar de materialen gaan die op voorhand aangekocht zijn om uw koffie te creëren: water, melk, koffiebonen, … Laten we hier wat dieper op ingaan: Naar wie gaat het geld dat de koffiewinkel geeft voor -bijvoorbeeld- de koffiebonen? De handelaar van wie ze de bonen kochten krijgt geld, maar moest zelf ook geld betalen voor die bonen. Met het verschil daarop betaald hij de schippers de de bonen verscheepten uit het zuiden, en natuurlijk ook zichzelf voor de moeite. Laten we stellen dat het geld dat de handelaar geeft voor de bonen rechtstreeks naar 1 boerencorporatie gaat die eigen land heeft: die betaald zijn boeren uit en koopt nieuwe materialen aan bij mensen die die materialen gemaakt hebben (we gaan ervan uit dat ze ook hun eigen zaden kweken en eigen waterput hebben). En het geld is op, en iedereen is betaald voor de bonen.

Iedereen. Valt het op dat al het geld naar mensen gaat? Dat is iets waarbij te weinig wordt stilgestaan. Geld gaat niet naar de planten of de meststof. Als we zeggen dat bonen een bepaalde prijs hebben, dan is dat de kostprijs om iedereen te betalen die er voor zorgt dat die bonen tot bij jou geraken. De 2€ die je betaalt voor je koffie wordt in heel kleine stukjes verdeeld over al de mensen die de koffie tot bij jou brachten. Je betaalt eigenlijk al die mensen voor werk te doen dat je niet kan of wil doen voor die prijs. Beeld je in dat je voor 2€ bonen moest planten, verzorgen, oogsten, transporteren, malen, koffie zetten (met water dat je zelf moest vinden en een koffiemachine die je zelf moest bouwen). Dat is natuurlijk zeer moeilijk. Daarom worden dingen en masse geproduceerd. Zoiets noemen economen schaalvoordelen. Maar zelfs als we daarmee rekening houden blijft 2€ zeer weinig. En het feit dat er overal langs de weg ook winsten worden gemaakt (het koffiehuis, de handelaar,..) doet toch de vraag rijzen hoe dat dat dan zo goedkoop kan zijn. Want het telen van koffiebonen is een zeer arbeidsintensief gebeuren (lees: veel mensen, weinig machines). Maar het is net daar dat de grootste besparing wordt gemaakt: mensen daar leven op hele lage lonen. Je kan natuurlijk (volledig terecht) argumenteren dat ons geld daar veel waard is, en dat zij meer kunnen kopen met ons geld dan wij hier. Maar dan nog krijgen zij lage lonen: mensen in arme ontwikkelingslanden spenderen gemakkelijk 50% van hun loon aan voedsel, terwijl dat voor ons mar rond de 15% is. Zij hebben niet de luxe om veel geld over te houden voor mooie kleren of een computer, laat staan een smartphone.

Een smartphone. We denken wel vaak dat dat duur is, maar als je het zelf in elkaar zou moeten steken zou je toch niet blij zijn met maar 600€. Als iedereen over heel het traject hetzelfde zou betaald worden als een Belg, dan zou je met 600€ niet toekomen, maar eerder een veelvoud nodig hebben. Met andere woorden: Als we over heel de wereld hetzelfde loon voor hetzelfde werk willen, zullen wij minder kunnen kopen. Of nog duidelijker: de ontwikkelingslanden kunnen niet rijk worden wonder dat wij armer worden.

Ruim een jaar geleden was ik op een soort politieke avond. Het was een heel leuk concept waarbij politici en “niet politici” zich vermengden in een café sfeer terwijl verschillende onderwerpen besproken werden. De avond verliep rustig en aangenaam rond een tafeltje met iemand van LDD en van SP.A. Maar toen het onderwerp zonnepanelen aan bod kwam viel mijn mond toch een beetje open.

“Ha, daar weet ik alles van!”, zei de man van LDD, “Ik leid namelijk en bedrjf dat zonnepanelen plaatst.” Iedereen rond de tafel geeft aandacht. “En ik ben tegen al die subsidies!”

Waarom zouden wij onze winst verminderen als mensen toch zonnepanelen blijven kopen?

Iedereen rond de tafel kijkt een beetje verbaasd: Hadden wij het onvindbare tegengekomen? Hadden wij een echte liberaal gevonden? Een liberaal die niet alleen liberaal is als het hem goed uitkomt, maar dat consistent is, ook als het betekent dat zijn bedrijf failliet gaat?

“Maar snijdt u niet in uw eigen vlees als u daartegen bent?” merkte een meisje aan de tafel op.
“Ja, dat mensen daartegen zijn begrijp ik.” zei een andere jongen, “Maar dat u daartegen bent verbaast mij.

De LDD’er nam nog een slok van zijn pint -duidelijk tevreden over de verbazing die hij veroorzaakte-, en vervolgt zijn verhaal. “Ik ben daartegen omdat die subsidies veranderen in winst voor het bedrijf. Wij weten dat mensen zonnepanelen kopen als we de terugverdientijd ergens tussen de 5 en de 10 jaar zetten. Dus waarom zouden we die nog naar beneden halen? Wij zouden ook nog perfect kunnen opereren zonder subsidies, we zouden gewoon minder winst maken.”

“OK dat subsidies nu overbodig geworden zijn. Maar als die er niet zouden gekomen zijn dan zou de zonnepanelenmarkt toch nooit zo gegroeid zijn? En zou de prijs van zonnepanelen ook nooit zo gedaald zijn.”

Hij had duidelijk moeite met daarop te antwoorden, maar zei uiteindelijk toch “Ja dat is waar.”

“Dus subsidies zijn niet altijd slecht?”

“Geen commentaar.”

Conclusies

1. Subsidies waren essentieel in de creatie van de zonnepanelenmarkt die nu in België een piekproductie heeft van 7% van onze totale energiebehoeften.
2. Subsidies zijn nu op zijn minst te hoog en moeten dringend terggeschroefd worden. Dit gaat waarschijnlijk niet ten koste gaan aan de plaatsing van zonnepanelen.