migratie

Het is weer zover: 23 “illegalen” zijn in hongerstaking. Het duurde even voor het in de media kwam. Ze zijn al 75 dagen bezig en het kwam pas echt in het nieuws toen één van hen zijn mond dichtnaaide. Nu komt het opnieuw wat meer in het nieuws omdat mevrouw de block, minister van asiel en migratie, graag zegt dat ze geen begrip heeft voor de hongerstaking. (voor die informatie had ik geen woorden nodig, haar lichaam zegt genoeg).

Maar hoe hier mee om te gaan is natuurlijk niet evident. Ik zou niet graag in haar schoenen staan. Als ze toegeeft creëert ze een precedent voor andere asielzoekers om hetzelfde te doen en krijgt ze de wind van voren van “weldenkend” Vlaanderen. Als ze niet toegeeft heeft dat misschien doden en gewonden tot gevolg. Waar ze niet voor verantwoordelijk is, maar die ze wel had kunnen voorkomen. Een gewetensprobleem waar ieder mens slecht van zou slapen. Ook ik. Dus zonder te zeggen wat de oplossing is voor dit specifieke probleem ga ik proberen mijn mening geven over het voorkomen van zo’n probleem.

In deze tekst ga ik pogen de belangen van migratie voor ons en de wereld rondom ons te benadrukken. Ik ga vertellen hoe ons beleid faalt om te zorgen voor de juiste migratie. En tot slot te vertellen hoe zo een beleid er wel zou moeten uitzien. Telkens als ik het hier heb over migranten gaat het niet over mensen die vluchten uit veiligheidsoverwegingen (denk aan homo’s uit Iran. Die stuur je niet terug.) maar over mensen die van buiten de EU naar hier komen uit economische overwegingen.

Informatie

Ergens in een land hier ver vandaan, waar de mensen veel armer zijn en de overheden nog corrupter, wordt er over ons gesproken. En met ons bedoel ik: het rijke westen. Ergens, in minstens één van die gesprekken, zal het gaan over hoe rijk wij wel niet zijn, hoe gemakkelijk het hier wel niet is om rijk te worden. Net zoals in de middeleeuwen werd verteld dat de straten in het verre oosten met goud geplaveid waren, geloofde onze Nepalese poetsvrouw ook dat je met een diploma gemakkelijk 5000€ netto kon verdienen. Je zou voor minder al je spaargeld afgeven om ergens verstopt in een vrachtwagen naar Europa te reizen.  Want dat is wat er daar gebeurt: mensensmokkelaars beloven mensen de hemel in ruil voor al hun spaargeld. Goede informatie zou al veel doen.

ontwikkelingshulp

Wat zou u doen als u beseft dat u een kans hebt om voor u en uw (toekomstige) kinderen een betere toekomst te scheppen? Betere scholen, betere ziekenhuizen, betere werkomstandigheden, beter loon, kortweg: een beter leven.  Als u ergens anders half zo hard moet werken voor dubbel zoveel loon? Als u niet zeker bent of u uw kinderen wel naar school kunt sturen? En indien dat wel lukt zij een diploma hebben dat niets waard is in het westen? En u er, in het westen dan, zeker van zou kunnen zijn dat, hoe arm u ook bent, u uw kind zeker naar school zal kunnen sturen? Zou u nog twijfelen om te vertrekken?  Dit zijn allemaal waarheden, het zijn geen fabeltjes van de mensensmokkelaars. Zelfs met goede informatie zullen mensen nog steeds migreren. En terecht, ik zou ook al lang vertrokken zijn.

Dit is één van de redenen waarom we zoveel investeren in ontwikkelingssamenwerking. Hoe minder armoede in de wereld, hoe minder migratieproblemen. België lijkt het op dat vlak zeer goed te doen en is volgens de overheidscijfers goed op weg om de 0,7% -norm te halen (die eigenlijk in wet vast ligt (verhofstadt, 2002), maar blijkbaar mag je wetten overtreden als je zelf de regering bent). In 2010 ging nog 0,64% van ons BBP naar ontwikkelingshulp, hetgeen bijna de beloofde  0,7 is. (Al wordt dat cijfer door sommigen in twijfel getrokken door éénmalige acties en wordt de ware grootte eerder bij 0,5% gelegd.) Maar die cijfers van de overheid missen de meest recente cijfers, in 2011 werd er minder aan ontwikkelingshulp besteed. Hoeveel procent dat is kon de minister niet zeggen. Dat is bizar, want het is eigenlijk niet zo’n moeilijke berekening. Volgens 11.11.11 was het in 2011 0,55%, een achteruitgang dus.

Al dat geld dat we investeren in die arme landen is zeer fijn, maar het probleem is dat het moeilijk op de juiste plaats geraakt en dat er veel zaken als ontwikkelingshulp geteld worden die er eigenlijk geen zijn(wiki). Denk maar aan de administratieve en werkingskosten van de vele organisaties. Die dan geld geven aan (vaak corrupte) overheden. Uiteindelijk blijft er van het gegeven ontwikkelingsgeld maar weinig over. Een extra dollar geven aan mensen in Tanzania wordt, door “administratie”, 74 cent. Dat is geen uitzonder, dat is de regel. Volgens een studie van de wereldbank liggen de cijfers tussen 11 en 63 % verlies voor alle ontwikkelingshulp.* Met andere woorden: ook al geven we veel geld het geraakt niet altijd waar het moet geraken. En ook al geraakt het daar: vaak weten we niet of het effectief is: geraakt het geld dat we aan de overheden geven wel tot bij de mensen?

Maar wat blijkt? Als het geld bij de mensen geraakt, dan weten zij perfect wat ze nodig hebben en wordt er maar 0,5% gegeven aan “nutteloze” zaken. Ook wordt er een stuk geld gespendeerd aan leningen. Misschien wel bedrijven die anderen opstarten. De overheden van ontwikkelingslanden kunnen moeilijk zien waar ze hun geld (na “administratieve” kosten natuurlijk) aan moeten geven. Maar mensen die elkaar persoonlijk kennen weten wie de kwaliteiten heeft om iets nuttigs te doen met dat geld.  Wat misschien direct de vraag opwerpt of het niet efficiënter is om mensen gewoon geld te geven in plaats van de regering? En dit is waar migratie het verhaal binnen komt.

Migranten stuurden in 2008 meer dan drie keer zoveel geld naar huis als dat er ontwikkelingshulp werd gegeven. Daar is enkel de kost van western union aan verbonden (die zijn zeer variabel). Waarschijnlijk hebben zij meer dan drie keer zoveel mensen uit de armoede geholpen dan de officiële ontwikkelingssamenwerking. Zij hebben niet alleen zichzelf geholpen door te vertrekken en betere omstandigheden te gaan werken, niet alleen hun eigen famillie geholpen doordat deze een extra inkomen hebben, maar ook de andere mensen in dat land door een hogere consumptie en een betere beschikbaarheid van geld. Onderzoek wijst uit dat landen met meer emigranten, die meer terugsturen, leidt tot minder armoede (onder andere onderzoek van Richard et al, 2005).

Maar niet alleen geld wordt beïnvloed. Slechte instituties (rechtspraak, overheid, contracten, corruptie) worden vaak geciteerd als ooraak waarom een land arm is.  Maar er is een leereffect: het blijkt dat zowel families van migranten in het thuisland, -maar veel meer nog- migranten zelf die terugkeren,  betere  institutieseisen: minder corruptie, beter overheid, betere rechtspraak etc. (onder andere Batista et al, 2011). Ook stimuleert het succes van migranten het niveau van scholing in het thuis land (Gibson et al. 2011). Met andere woorden: het is zeer waarschijnlijk dat de mensen die hier komen werken en dan hun zuurverdiende centjes opsturen naar de famillie thuis, de wereld een betere plek maken. Veel meer waarschijnlijk dan alle westerse overheden tezamen.

Vergrijzing

Nu kan ik begrijpen dat niet iedereen zich het lot van de wereld aantrekt. 3de wereld armoede is letterlijk een ver-van-ons-bed-show, en als we maar de juiste artikels in de krant overslaan en de MO* gewoon niet opendoen, dan merken we er weinig van. Wij hebben trouwens onze eigen problemen, vergrijzing, de crisis, armoede… we worden allemaal om de oren geslagen met de onbetaalbaarheid ervan. Maar ook met de weerstand tegen een later pensioenen, meer belastingen of minder uitgaven verschijnen constant in de actualiteit. Het geeft een uiterst negatief toekomstbeeld voor de begroting in ons land.

Een deel van de oplossing zou kunnen zijn om meer mensen aan het werk te krijgen om zo meer belastingen te innen. Maar daar zit een probleem in Vlaanderen zitten we al met krapte op de arbeidsmarkt: per VDAB-vacature zijn er maar 5 werkzoekende, dat is extreem laag. Onze werkloosheidsgraad ligt onder de 5%. Ter vergelijking: de werkloosheidsgraad voor de gehele EU ligt tegen de 10%. Wij hebben dus weinig mensen die we aan het werk kunnen krijgen en veel bedrijven die werknemers zoeken.

Maar wat als we nu eens migranten aan het werk zetten als deel van de oplossing? Jazeker. Maar doen we dat? Vlaanderen doet het slecht in vergelijking met andere EU-landen. In 2010 waren slechts 53% van de burgers die buiten de EU geboren waren aan het werk. België als geheel doet het zelfs nog slechter en scoort onder de 50%. Faalt er iets in ons beleid? Of willen die migranten niet werken?

Beleid

En hier komen we dus terug bij onze hongerstakers. Ik geloof niet dat zij wel bereid zouden zijn om 75 dagen te leven op water en thee, kans te maken op blijvende letsels of zelfs bereid zijn hun mond dicht te naaien, maar dan niet bereid zouden zijn om te werken. Ik denk dat die mensen niets liever zouden willen. Dat is het probleem van ons falend beleid.

Alles wat hier eerder gezegd is toont de voordelen van werkende migranten. Maar ons beleid doet er alles aan om dat te voorkomen.

Eén van de errata gaat als volgt: U komt hier aan als immigrant, klaar om de handen uit de mouwen te steken, en u hoort: “U mag niet werken”. Dat is letterlijk wat wij zeggen tegen mensen die naar hier komen. “Gelieve een asielaanvraag in te dienen en te wachten op het resultaat daarvan. Intussen krijgt u geld en een hotel.” Bedrijven mogen hen ook niet aannemen. Het enige dat wel gaat is om terug naar het land van herkomst te gaan, dan een baan in België te vinden en dan terug te komen.

Maar om de zoveel tijd is er wel een regering die een grootschalige regularisatiecampagne invoert. Om alle mensen die toch illegaal in ons land zijn te regulariseren. Dat is een zeer nobel doel natuurlijk, maar de gevolgen zijn naderhand: mensen dienen gewoon geen aanvraag in en proberen zo lang mogelijk onder de radar te blijven. En als dat te lang duurt: dan maar een hongerstaking.

De makkelijkste manier om België binnen te geraken is niet door hier te werken, maar door hier famillie te hebben (waarmee ik niet wil zeggen dat dat slecht is, want iedereen heeft recht op een gezinsleven). Een andere manier is om te pogen hier zo lang mogelijk illegaal te verblijven, dat goed te documenteren en wachten op een regularisatiecampagne. En waarschijnlijk zijn er dan nog een hele resem makkelijkere manieren die ik zelf niet ken en onderaan de lijst vinden we: werken. Bij de immigratiedienst aankomen en zeggen: “ik ben hier om te werken, want ik verdiende te weinig waar ik vandaan kom.” Het is waarschijnlijk de snelste manier voor een enkel-ticket naar huis. Sneller dan een misdaad plegen. Volgens mij is het één van de redenen waarom wij zo slecht scoren in bovenstaande tabel.

Werk

Maar wat is de oplossing nu? Volgens mij gaat ze als volgt: werk toegankelijk maken voor iedereen die naar hier komt om te werken. Mensen moeten niet geregulariseerd worden omdat ze er in slagen om jaren buiten beeld te blijven, maar wel omdat ze effectief bijdragen aan de maatschappij In het wit. Belastingen betalen. Voorzie cursussen voor knelpuntberoepen. Maak de wereld een betere plek. Werk is één van de beste manieren om mensen te laten integreren. Tegelijk is het ook een migratierem: het thuisland wordt ook rijker en beter geïnformeerd, minder mensen zullen de nood voelen om naar hier te komen. Iedereen wint: de migranten zijn blij omdat ze rijker zijn dan voorheen, de bedrijven zijn blij omdat die makkelijker werknemers vinden, de mensen zijn blij omdat ze toch nog op een redelijke leeftijd op pensioen kunnen en de regering is blij omdat ze meer inkomsten hebben.


Richard H. Adams Jr, John Page (2005) Do international migration and remittances reduce poverty in developing countries?
World Development, Volume 33, Issue 10, October 2005, Pages 1645-1669

Batista, Catia, and Pedro C. Vicente (2010). “Do Migrants Improve Governance at
Home? Evidence from a Voting Experiment”, IZA Discussion Paper 4688.

Gibson, J. and McKenzie, D. (2011) Eight Questions about Brain Drain,
Journal of Economic Perspectives 25(3), 107-128

*=(ik moet hier helaas opnieuw verwijzen naar hetzelfde artikel omdat ik de studie niet vind, maar als het op de blog van Easterly staat geloof ik het)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s